Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mẫu giáo lớn là tư duy trực quan hình tượng vẫn giữ vai trò chủ đạo, trẻ tiếp thu kiến thức tốt nhất thông qua hình ảnh sinh động, gần gũi và các hoạt động trải nghiệm thực tế, cô Phạm Thanh Nhàn đã mạnh dạn nghiên cứu, thiết kế nhiều loại biểu đồ tranh phù hợp với từng chủ đề học tập. Các biểu đồ được xây dựng bằng hình ảnh trực quan, màu sắc hấp dẫn, kích thước phù hợp với tầm quan sát của trẻ, giúp trẻ dễ dàng nhận biết, so sánh, phân loại và đưa ra nhận xét.
Khác với cách tổ chức hoạt động truyền thống, biểu đồ tranh không chỉ là phương tiện trực quan mà còn trở thành công cụ để trẻ trực tiếp tham gia vào quá trình khám phá kiến thức. Trong mỗi hoạt động phát triển nhận thức, trẻ được quan sát tranh ảnh, lựa chọn biểu tượng phù hợp và tự tay gắn lên biểu đồ theo yêu cầu của cô giáo. Thông qua đó, trẻ được suy nghĩ, trao đổi với bạn, dự đoán kết quả, kiểm chứng nhận định và hình thành kỹ năng phân tích, tổng hợp thông tin một cách tự nhiên.
Trong các hoạt động như làm quen với toán, khám phá khoa học hay nhận biết môi trường xung quanh, cô Nhàn đã linh hoạt sử dụng nhiều dạng biểu đồ tranh như: biểu đồ phân loại, biểu đồ so sánh, biểu đồ thống kê, biểu đồ sở thích, biểu đồ kết quả quan sát và biểu đồ dự đoán. Mỗi loại biểu đồ đều được thiết kế phù hợp với mục tiêu bài học, tạo cơ hội để mọi trẻ đều được tham gia, được thể hiện ý kiến và được trải nghiệm quá trình học tập tích cực.
Điểm nổi bật của phương pháp này là mọi kiến thức đều được trực quan hóa bằng hình ảnh, giúp trẻ dễ ghi nhớ, dễ hiểu và hứng thú hơn trong quá trình học. Trẻ không còn là người tiếp nhận kiến thức một cách thụ động mà trở thành chủ thể của hoạt động học tập. Các em được quan sát, lựa chọn, thao tác, trao đổi, hợp tác với bạn bè và tự rút ra kết luận dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
Việc ứng dụng biểu đồ tranh còn góp phần phát triển đồng thời nhiều năng lực quan trọng cho trẻ 5-6 tuổi như:
- Phát triển tư duy logic thông qua hoạt động phân loại, sắp xếp và so sánh.
- Hình thành kỹ năng quan sát, ghi nhớ có chủ định và giải quyết vấn đề.
- Rèn luyện khả năng giao tiếp, diễn đạt suy nghĩ, mạnh dạn trình bày ý kiến trước tập thể.
- Phát triển kỹ năng hợp tác, làm việc nhóm và biết tôn trọng ý kiến của bạn.
- Tăng cường khả năng sử dụng các biểu tượng toán học ban đầu như đếm, so sánh, thống kê đơn giản và đọc biểu đồ.
Bên cạnh việc xây dựng hệ thống biểu đồ tranh phong phú, cô Phạm Thanh Nhàn còn tận dụng các nguyên vật liệu sẵn có, tranh ảnh tái sử dụng và ứng dụng công nghệ thông tin để thiết kế biểu đồ sinh động, có tính mở, dễ thay đổi theo từng chủ đề giáo dục. Điều này không chỉ tiết kiệm kinh phí mà còn giúp giáo viên linh hoạt trong quá trình tổ chức hoạt động.
Qua quá trình áp dụng tại lớp Mẫu giáo lớn A2, phương pháp sử dụng biểu đồ tranh đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Trẻ tham gia hoạt động sôi nổi hơn, mạnh dạn phát biểu, tích cực trao đổi, biết quan sát và phân tích dữ liệu đơn giản. Đặc biệt, trẻ ghi nhớ kiến thức lâu hơn, hình thành kỹ năng tư duy khoa học bước đầu và luôn hào hứng chờ đón các giờ học khám phá.
Sự sáng tạo trong nghiên cứu và ứng dụng các hình thức biểu đồ, sơ đồ nói chung và biểu đồ tranh nói riêng của cô giáo Phạm Thanh Nhàn là minh chứng cho tinh thần đổi mới, sáng tạo trong thực hiện Chương trình Giáo dục mầm non lấy trẻ làm trung tâm. Đây cũng là mô hình có giá trị thực tiễn cao, có thể chia sẻ, nhân rộng trong nhà trường nhằm góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ, tạo nên những giờ học sinh động, hiệu quả và giúp trẻ phát triển toàn diện.
Một số hình ảnh trong hoạt động: